SchrijversVeilig is een meldpunt en een helpdesk en is in het leven geroepen om de positie van auteurs te versterken tegen agressie, intimidatie en geweld. De functie van SchrijversVeilig is tweeledig.

Meldpunt

Enerzijds is SchrijversVeilig een meldpunt waar schrijvers terecht kunnen om incidenten te melden die zij meemaken bij de uitoefening van hun functie.

SchrijversVeilig verzamelt data over bedreigingen tegen schrijvers, om zo in kaart te brengen wat er gebeurt en wat er nodig is om de positie van schrijvers te versterken.

Wat en wanneer je meldt bij SchrijversVeilig is afhankelijk van wat jij intimiderend of bedreigend vindt. Jij bepaalt de grens, wij luisteren naar jouw verhaal en steunen je als je dat wenst.

Helpdesk

Anderzijds is SchrijversVeilig een helpdesk. Bij het melden van een incident kun je aangeven of je hulp of advies nodig hebt.

Zowel Peter ter Velde als Selma Ali hebben door hun werk bij PersVeilig een schat aan ervaring én een enorm netwerk waardoor zij advies kunnen geven, doorverwijzen of een training organiseren.

Bijvoorbeeld als je online wordt lastiggevallen, wat in bijna 70% van de gevallen gebeurt bij de schrijvers die aangeven een incident te hebben meegemaakt. SchrijversVeilig kan adviseren in jouw aanwezigheid online, als we zien dat je kwetsbaar bent omdat er bijvoorbeeld veel informatie openbaar te zien is.

Vraag het ons!

Heb je een vraag of twijfel je of je bij SchrijversVeilig aan het juiste adres bent. Laat het ons weten en vul het contactformulier in.

Foto: Ruben Philipse/The Arrows

Eén op de zeven auteurs heeft afgelopen jaar te maken gehad met agressie of intimidatie

In een onderzoek naar agressie en intimidatie richting auteurs door Ipsos I&O in opdracht van SchrijversVeilig geeft 14% van de auteurs aan dat ze het afgelopen jaar één of meerdere incidenten hebben meegemaakt. De helft hiervan heeft zelfs meerdere incidenten meegemaakt. Het grootste deel kreeg te maken met verbale agressie (12%).

Auteurs krijgen veruit het meest te maken met verbale agressie, bedreiging en intimidatie via sociale media (68%). Met name via Facebook en X, een kwart via e-mail.

De helft van de auteurs die een incident meemaakten, geven aan dat het incident ook discriminerend van aard was, gericht op het geslacht of gender van de auteur en gericht op de politieke overtuiging (beide 14%).

Zeven op de tien auteurs geeft aan dat ze effecten hebben ondervonden van de agressie en intimidatie. Zoals op het sociale mediagebruik (32%) en het plezier om te schrijven (26%).

Bijna niemand heeft het incident bij de politie gemeld of aangifte gedaan. Geen enkele auteur deed melding bij SchrijversVeilig. SchrijversVeilig is bij driekwart van de schrijvers onbekend. Slechts een vijfde heeft wel eens van SchrijversVeilig gehoord.

Vrouwelijke en mannelijke auteurs krijgen ongeveer even vaak te maken met agressie en intimidatie, maar de aard, ernst en gevolgen van de incidenten verschillen. Vrouwen ervaren het meest recente incident als ernstig en maken dit vaker mee tijdens persoonlijk contact. Ook ervaren vrouwen vaker discriminatie op basis van geslacht of gender.

Uitsplitsing naar het type auteur (schrijvers, vertalers, illustrators en medewerkers van uitgeverijen) laat zien dat een vijfde van de schrijvers agressie meemaakt. 18% van de schrijvers heeft het afgelopen jaar het vaakst te maken met één of meerdere vormen van agressie en intimidatie, onder vertalers is dit twee procent.

Martijn David van de Groep Algemene Uitgevers:

Agressie, intimidatie en bedreiging komen vaker voor dan ik dacht. Dat zet de vrijheid van meningsuiting onder druk. Het is van belang dat iedereen zich hiervan bewust is, én dat iedereen SchrijversVeilig kent. Daar kunnen auteurs en ook medewerkers van uitgeverijen altijd terecht.

Miro Lucassen van de Auteursbond:

Dat een op de zeven schrijvers te maken heeft met intimidatie en bedreiging is een schokkend getal. Er is veel meer aan de hand dan de zaken die de publiciteit halen. Het is van groot belang dat bedreigde schrijvers hulp inroepen. Blijf er niet alleen voor staan, doe altijd een melding bij SchrijversVeilig.

Over SchrijversVeilig

SchrijversVeilig is in juni 2024 opgericht door de Groep Algemene Uitgevers en de Auteursbond met als doel de positie van schrijvers te versterken tegen geweld, agressie en intimidatie. SchrijversVeilig wordt ondersteund door het ministerie van OCW en is ondergebracht bij PersVeilig die haar expertise inzet om auteurs en uitgevers te ondersteunen.

Om beter inzicht te krijgen in de aard van de agressie en de gevolgen ervan voor schrijvers gaf SchrijversVeilig opdracht voor dit onderzoek. In totaal hebben 1.689 auteurs de vragenlijst ingevuld.

Lees hier het volledige onderzoeksrapport.

Foto: Sander Koning/ ANP

Miro Lucassen, voorzitter van de Auteursbond, vertelt over het nieuwe platform SchrijversVeilig op de website van Lira.

‘Er is lang aan dit platform gewerkt, al onder mijn voorganger. Ik denk dat de bedreigingen die schrijfster Lale Gül ontving na het schrijven van haar debuutroman Ik ga leven de concrete aanleiding vormden.

Zo kan het niet langer, was de conclusie. Helaas is het een trend dat steeds meer schrijvers te maken hebben met bedreigingen, vooral online.

Bedreigingen en kritiek op schrijvers zijn van alle tijden, maar sociale media versterken dit probleem. Daar worden ook heel makkelijk privégegevens van schrijvers gedeeld. Daardoor zijn de consequenties zwaarder. Genoeg aanleiding dus om dit initiatief te starten.’

Lees het hele interview met Miro op de website van Lira

Foto: Gemma Geurts

SchrijversVeilig houdt een onderzoek naar de veiligheid van schrijvers in Nederland. Het onderzoek is bedoeld om inzicht te krijgen in de mate waarin schrijvers te maken krijgen met agressie en intimidatie en wat de impact hiervan is. Vul jij hem ook in?  

Er zijn verschillende signalen dat agressie en intimidatie een serieus probleem is onder schrijvers. Daarom is sinds 1 juni is SchrijversVeilig opgericht met brede steun vanuit het boekenvak. Schrijvers kunnen hier een melding maken van agressie en intimidatie, advies inwinnen en ondersteuning krijgen na een incident. Het doel van SchrijversVeilig is om de positie van schrijvers te versterken tegen geweld, agressie en intimidatie. 

Ben jij vertaler, schrijver, illustrator of werkzaam bij een uitgever? Dan ontvang je binnenkort de enquête. Jouw medewerking is van groot belang.

Ook als je niet te maken hebt gehad met agressie en intimidatie is het belangrijk dat je meedoet aan het onderzoek, zodat we een zo betrouwbaar en representatief beeld krijgen van het probleem.

Het onderzoek is afgerond en binnenkort presenteren we de resultaten.

De dag van de lancering van SchrijversVeilig op 3 juni 2024 verscheen het initiatief op diverse plekken in de media, een aantal publicaties lichten we uit:

Kinderboekenauteurs bedreigd in haatcampagne tegen Week van Lentekriebels: ‘Ik voelde mij onveilig en machteloos’
uit: De Volkskrant, 31 maart 2025

Veel schrijvers maken agressie, intimidatie of bedreiging mee
Uit: NOS, 4 december 2024

1 op de 7 auteurs krijgt te maken met agressie en intimidatie, PersVeilig doet onderzoek
Uit: Radio 1 journaal, 4 december 2024

SchrijversVeilig beschermt schrijvers tegen intimidatie en bedreiging
Uit: website Lira, 24 oktober 2024

Meldpunt SchrijversVeilig geopend voor bedreigingen tegen schrijvers en vertalers
Uit: Boekblad, 3 juni 2024 (voor abonnees)

Meldpunt voor schrijvers die worden bedreigd: ‘Laten zien hoe je digitaal weerbaarder kunt zijn’
Uit: de Volkskrant, 3 juni 2024

Schrijver Abdelkader Benali en voorzitter Auteursbond Miro Lucassen over het belang van SchrijversVeilig
Uit: EenVandaag (vanaf minuut 00:24:24), 3 juni 2024

Foto: Gerard Burgers

Online ben je kwetsbaarder dan je denkt. We zijn soms geneigd de digitale gevaren te onderschatten. Natuurlijk kun je online actief zijn, maar doe dit dan wel veilig en verantwoord.

SchrijversVeilig stelde een checklist samen speciaal voor schrijvers.

De checklist Digitale Veiligheid bevat praktische tips en andere nuttige informatie om je dagelijkse werk als schrijver veiliger te maken.

Foto: Julie Hrudová
Boekenbal 2023

Sinds maandag 3 juni is het platform SchrijversVeilig gestart, dat tot doel heeft de positie van schrijvers te versterken. Schrijvers die bedreigd of geïntimideerd worden, kunnen bij SchrijversVeilig incidenten melden, advies inwinnen en ondersteuning krijgen na een incident. SchrijversVeilig, een initiatief van de Auteursbond, de Groep Algemene Uitgevers en het ministerie van OCW, maakt gebruik van de expertise en middelen van het in 2019 gestart PersVeilig voor journalisten. 

De boekensector kampt met een groeiend probleem van dreiging en intimidatie. Dit speelt zich vooral online af, als schrijvers zich mengen in de actualiteit of als een schrijver onverwacht onder vuur komt te liggen. Ook in het religieuze domein zijn bedreigingen aan de orde van de dag. 

Meldpunt en helpdesk 

SchrijversVeilig zal auteurs en uitgevers adviseren en ondersteunen na een incident, maar heeft ook een preventieve taak. Het platform bestaat uit een meldpunt en een helpdesk waar schrijvers en uitgevers terecht kunnen nadat zij slachtoffer zijn geworden van intimidatie of bedreiging. Op de website van SchrijversVeilig kunnen zij een incident melden. 

Initiatiefnemers 

SchrijversVeilig is tot stand gekomen op initiatief van de Auteursbond, de Groep Algemene Uitgevers en het ministerie van OCW. Stichting Lira Fonds draagt financieel bij. Alle partners van het meldpunt staan voor een gezamenlijke inspanning om schrijvers, en uitgevers te beschermen en de vrijheid van meningsuiting en creatieve expressie te handhaven. 

Samenwerking PersVeilig 

Het platform PersVeilig – dat eind 2019 is opgericht en al veel kennis en ervaring heeft als het gaat om de dreiging van journalisten – leidt SchrijversVeilig en gebruikt de opgedane expertise om auteurs te helpen. 

Peter ter Velde, projectleider PersVeilig en SchrijversVeilig: “We hebben buitengewoon nare aanvallen gezien op schrijvers de afgelopen jaren. Aanvallen die over alle grenzen heengingen. Als SchrijversVeilig willen we er voor schrijvers zijn. We willen hen helpen en ondersteunen zo veel als we kunnen. In de hoop dat hun positie sterker wordt in een gepolariseerd landschap”. 

Onderzoek 

In de tweede helft van 2024 zal SchrijversVeilig een onderzoek publiceren dat gedaan wordt onder auteurs om de grootte van de problematiek inzichtelijk te maken.

Tot mei 2025 is er sprake van een pilotjaar. Daarna wordt besloten of het meldpunt voor schrijvers structureel wordt.

Foto: Julie Hrudová, opening Boekenbal 2023 door directeur Eveline Aendekerke

In toenemende mate hebben ook schrijvers te maken met bedreiging en intimidatie. SchrijversVeilig heeft tot doel de positie van schrijvers te versterken tegen geweld, agressie en intimidatie en is een gezamenlijk initiatief van de Auteursbond en de Groep Algemene Uitgevers. Iedere schrijver moet zonder gevaar kunnen bijdragen aan het maatschappelijk debat en het literaire en intellectuele discours. Aan het woord is schrijver Abdelkader Benali, wiens werk in 2020 met de prestigieuze Gouden Ganzenveer werd bekroond. 

Welke bedreigingen zie je aan het adres van schrijvers? 

‘Er zijn bepaalde onderwerpen waarbij je, als je je erover uitspreekt, te maken krijgt met onversneden haat. Islam, multiculturele samenleving, Gaza nu, Oekraïne, Rusland. Maar bedreigingen zijn vaak niet alleen gericht op wat een schrijver zegt of schrijft, maar op de achtergrond of identiteit van auteurs. Ik ben wel bedreigd omdat ik schrijver ben én moslim. Dan heeft het niks meer te maken met jouw mening, maar met je identiteit die iemand kennelijk niet bevalt. Kijk ook naar wat vrouwen meemaken. Eigenlijk is bedreiging gericht op je identiteit als vrouw gewoon verbale vrouwenmishandeling. Dat is voor mij de conclusie: het is een vorm van racisme.’ 

Wat kun je ertegen doen? 

‘Wat ik vaak hoor is dat mensen die met bedreigingen te maken krijgen er geen ruchtbaarheid aan willen geven. Ik ben van mening dat je het niet moet wegstoppen, maar dat dit soort incidenten juist in de openbaarheid moeten komen. Daarom zou ik ook graag zien dat mensen wanneer het ze overkomt aangifte doen. Alleen op die manier kan de politie een dossier opbouwen, actie ondernemen. En blijft het probleem niet onder de radar. We moeten meer onze tanden laten zien, dit soort dingen niet te snel van ons af laten glijden. 

Welke invloed hebben bedreigingen op je werk? 

‘Eigenlijk geen, ik ga gewoon door met waar ik mee bezig ben. Maar met mij als persoon doet het natuurlijk wel iets, zeker als ik in mijn privésfeer word belaagd, dat is heel indringend. Ik ben een keer persoonlijk op straat bedreigd. Terwijl ik mijn dochter van school haalde, kwam er iemand verhaal halen bij me. Ik heb contact gezocht met de politie. De wijkagent kwam bij me langs, dat gaf wel rust. Sindsdien heb ik goed contact met de wijkagent. Een tijdje geleden ontving ik een dreigbrief, toen kwam hij ook meteen. Hij heeft de brief meegenomen en me op het hart gedrukt: doe aangifte hiervan.’ 

Wat hoop je van het initiatief SchrijversVeilig? 

‘Ik hoop dat SchrijversVeilig mensen aan het denken zet. Het publieke debat is gebaat bij spelregels en hoffelijkheid. Vooral op sociale media zijn die ver te zoeken. Je kunt tegenwoordig bijna niet meer in discussie met iemand of je krijgt een bende trollen op je af. Dat ervaar ik eigenlijk nog als negatiever dan zo’n dreigbrief. 

‘Ik had eens iets gezegd over een andere schrijver. Bedoeld als literaire kritiek, we kunnen het oneens zijn, gewoon met argumenten. Maar ik werd gelijk aangevallen op mijn moslim-zijn, duizenden haatberichten kreeg ik over me heen. Blijkbaar is op sociale media alles geoorloofd om iemand te beschadigen: intimideren, zwartmaken, beledigen. Sommige collega-schrijvers doen er zelfs aan mee. 

‘Het maatschappelijk debat heeft behoefte aan pluriformiteit, zonder pluriformiteit geen democratie. Als schrijvers angst voelen om zich te uiten, dan tast dat onze democratie aan.’

Tekst: Jolanda van de Beld
Foto: Merlijn Doomernik